In het programma Pauw en Witteman van 14 april jl. zegt Jeroen Pauwtegen Mohammed Cheppih (die te gast is vanwege de plannen voor eenjongerenmoskee):

Is de Islam een godsdienst die ruimte heeft voor polderen, voor verlichting?
Cheppih: Jazeker.
Pauw: Maar waarom merken we daar zo weinig van?

Dat is natuurlijk een veelvoorkomendevraag. We hebben het ook al eerder gehoord in de zin waarommoslimorganisaties geen afstand nemen van gewelddaden zoals de moord opVan Gogh of 11 september 2001. Nou zijn dergelijke opmerkingen in z’nalgemeenheid niet terecht. Moslimorganisaties en islamitischegezaghebbers hebben wereldwijd massaalafstand genomen van bijvoorbeeld de moord op Van Gogh en 11 september;ook in Nederland. Moslimorganisaties werken al enige tijd met eenbeleid gericht tegen radicalisering en hebben al voor de moord op Theovan Gogh gewaarschuwd voor radicalisering. Het is dus inderdaad devraag zoals Mohammed Cheppih in diezelfde uitzending zei; het is ook devraag of je het wel wilt zien…

Laten we nu eens kijken wat Pauw en Witteman sinds die tijd verderhebben gedaan. Op 17 april het gesprek tussen Patrick Pouw en SuhaybSalam over het boek Salaam!van Pouw waarin hij zijn persoonlijke ervaringen beschrijft van eenjaar lang de cursus van Salam volgen. Pouw schetst een nogal negatiefen onthutsend beeld van Salam die voortdurend zou prediken over haattegenover ongelovigen.

Op 24 april waren imam Fawaz Jneid en wethouder Ahmed Marcouchte gast, naar aanleiding van hun onderlinge dispuut waarbij Fawaz eenfatwa (nog steeds onduidelijk wat daarmee nu precies bedoeld wordt)tegen Marcouch zou hebben uitgesproken. Beide items versterken hetbeeld van de islam als een kwaadaardige religie en de moslims alsdragers van die kwaadaardige religie en in het geval van Marcouch enFawaz kwam daarbij nog dat moslimorganisaties nu voor de eerste keerafstand zouden hebben genomen van de uitlatingen van Fawaz. Ook datlaatste is overigens niet waar; intern is dat al langer gebeurd en ookhet anti-radicaliseringsbeleid van de organisaties is als zodanig te zien.

Pauw en Witteman laten vooral die stemmen aan bod schijnbaar die dusaantonen dat de Islam een onverlichte godsdienst is zonder ruimte voorpolderen. Zo werd in het gesprek met Cheppih ook vooral ingezoomd opzijn ‘radicale’ verleden en was de vraag met betrekking tot zijnpoldermoskee (aan een autochtone vrouw die in het bestuur zit – overpolderen gesproken) waarom we die moskee zouden moeten bezoeken… Verdervroeg Pauw zich af waarom in al die eeuwen er geen enkel islamitischland (wat dat ook mag zijn) democratisch is; daarbij negerend dat veelmoslimlanden seculiere dictaturen zijn, veel democratische bewegingenin die landen wel degelijk geinspireerd zijn door islam en het grootstemoslimland ter wereld tegenwoordig wel degelijk een democratie is.Natuurlijk is het niet allemaal koek en ei, maar dat soort beweringenversterken wel het eenzijdige beeld over de islam en moslims.

Nu gaat het er niet om dat mensen dat beeld dan ook klakkeloosovernemen. Het gaat eerder om agenda-setting: de onderwerpen waar overgesproken wordt en die hoog op de agenda staan en niet persé de inhoudervan. Dit is ook te zien op internet (om daarmee aan te geven datinternet de oude media nogal slaafs volgt als het gaat om onderwerpenen weinig nieuws inbrengt). Op LWHbijvoorbeeld wordt geklaagd dat het te eenzijdig is omdat atheistengeweigerd worden of meer in het algemeen dat de twijfelachtige gang vanzaken rondom de Westermoskee nooit in de publiciteit komt (opnieuw eenkwestie van niet willen/kunnen zien) of dat er in het parlement nooitover de moskee van Fawaz gesproken wordt (idem). Geenstijl.nl,nogal berucht om het verzinnen van…vanalles, volgt ook braaf de oudemedia en knipt en plakt een en ander aan elkaar van Marokko.nl om decontroverse tussen Fawaz en Marcouch nog wat breder te maken en tesuggereren dat moslims eigenlijk toch echt voor Fawaz zijn. Op huneigen manier volgt ook Geencommentaar.nl de waan van de dag door Said Bouddouft aan het woord te laten (in een overigens zeer redelijk stuk).

Pauw en Witteman bepalen dus niet zozeer wat mensen moeten vindenvan een bepaald onderwerp, maar wel wat de waan van de volgende dag isen de onderwerpen waar mensen over praten: agenda-setting dus. Hetonderwerp is daarbij niet de pogingen van reguliere moslimorganisatiesom radicalisering in te dammen of de pogingen van de salafistischemoskeeen om eventuele onlustgevoelens onder moslims jegens Fitna in tedammen (bijvoorbeeld de toespraak van Fawaz Jneid op de avond dat Fitnauitkwam). Het onderwerp is juist de radicale tendenzen enextremistische uitwassen.

Dit gebeurt niet zomaar, maar deels bewust. Zo sprak ik op donderdag10 april met de redactie van Pauw en Witteman naar aanleiding van mijnboek ‘Zoeken naar een ‘zuivere’ islam‘.Nadat ik hen had uitgelegd waar het over ging en welke plekradicalisering in mijn onderzoek inneemt, belden ze terug. Mijn boekging niet echt over radicalisering (klopt) ook al spreek ik er wel over(klopt ook). Ik voegde daaraan toe dat de dominante tendens in mijnonderzoeksgroep in de periode 1999-2005 niet radicalisering, maarconflictvermijding was. Hun reactie:

Dat is goed nieuws voor Nederland en voor moslims, maar daar zitten wij niet op te wachten.

Hoewel het naar mijn mening helemaal niet zo’n goed nieuws is (eenbeetje radicalisering mag best, mits in goede banen geleid en dehouding conflictvermijding komt vooral voort uit een de-legitimeringvan de politiek en een gevoel van machteloosheid), had ik geen zin omdat nog eens uit te leggen. Het laat goed zien hoe Pauw en Wittemanzich dus vooral richt op die onderwerpen die de waan van de dagmakkelijk kunnen halen (boosmakertjes)en daarbij gaat het dus niet zozeer om een evenwichtig beeld vanbepaalde processen te schetsen, maar om te scoren. Niet zozeer vanuiteen anti-islam standpunt, maar gewoon vanwege de kijkcijfers, denk ik.Niet zozeer omdat men nu slechte programma’s maakt (de discussie tussenFawaz en Marcouch was mooie televisie), maar vraagtekens bij dejournalistieke integriteit kunnen toch wel geplaatst worden.

Is dit het zoveelste voorbeeld van de media de schuld geven van deslechte beeldvorming? Misschien. Ik mag in z’n algemeenheid niet klagenover de aandacht die de media heeft gehad voor mijn onderzoek,aangezien het aan de orde is geweest in diverse krantenmet enkele zeer leuke stukken daarbij. Niettemin blijkt het ook bij dekranten moeilijk om bepaalde boodschappen over te krijgen. Gaat mijnverhaal over het feit dat moslimidentiteit steeds belangrijker wordt,maar dat dat niets zegt over de wijze van en de mate van praktiseringvan de islam en dat jongeren niet zo religieus zijn, is de kop:Jongeren beleven islam steeds intenser. Gaat mijn verhaal over datjongeren religieus gemaakt worden en dat als autochtonen tegen de islamzijn die autochtonen dus alle islamitische symbolen kunnen opvatten alsverzetssymbolen en dat jongeren dat soms ook bewust doen, ligt denadruk vooral op het laatste en wordt het eerste zo ongenuanceerdneergezet in de kop dat het lijkt alsof er weer een wetenschapper isdie de autochtoon de schuld geeft.

Het is zeker niet zo dat de media anti-islam zijn, het is wel zo datde media vooral een focus heeft op bepaalde aspecten van de religieuzebeleving (een eigen agenda dus) dat het gewoon moeilijk is om eenandere boodschap naar voren te krijgen. De media is dus niet simpelwegeen neutraal doorgeefluik, maar agenda settend. Dieverantwoordelijkheid is groter dan men denkt al is het maar omdatinternet haar vermeende kritische blik ten aanzien van de mainstreammedia helemaal niet waarmaakt, maar slaafs de agenda volgt en daarvervolgens een eigen inhoud aangeeft (of bij elkaar liegt). Doordat hetniet persé om de inhoud gaat, maar slechts om de agendapunten kan deéén tot de conclusie komen dat de pers links is en de ander dat de pers rechtsis: men vult zelf de inhoud in al naar gelang de eigen politiekevoorkeuren, maar volgt wel netjes de agenda-punten van de oude media.Ook de nieuwe media. Een enkeling voegt er nog wat aan toe (zoals Blasfemist), maar de meesten (zoals al genoemd LWH en Geenstijl.nl, maar ook Zeikerd.org, Wijblijvenhier.nl, Godvoordommen.nl en Norm Viss) herkauwen oude en nieuwe frustraties maar verder niet of beperken zich tot het klakkeloos overnemen van persberichten zoals Fok.nl (soms verstopt achter een eigen mening zoals Boilingpoints).Het mag soms zeer kritisch lijken, maar dat is het niet; het is hetvolgen van de waan van de dag die wordt bepaald door oude media endaarmee zijn zij ook degenen die trendsettend zijn. Dat men daarmee eengrote mate van verantwoordelijkheid heeft lijkt echter niet echt tezijn doorgedrongen op de burelen van sommige redacties.

Dit artikel is geschreven door Martijn de Koning en is inclusief links afkomstig van zijn website Closer

Martijn publiceerde onlangs het boek De Zuivere Islam. Meer info hier.